Turgay OVALI
Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi (İSMUS), X/2 (2025), s. 112-134
Bu makale antik Roma’nın şehir yönetimine, Roma’nın iki büyük hicivcisinin edebi üretimlerinin yönleri aracılığıyla bakma çabasıdır. Bu çaba, durmadan değişen antik Roma şehrini yalnızca arkeolojik kalıntılar aracılığıyla değil, aynı zamanda orada yaşayan ve şehri farklı şekillerde deneyimleyen sosyal grupların ve bireylerin bakış açısıyla incelemeye çalışmaktan ileri gelmektedir. Bu iki büyük Roma şairinin gözünden Roma şehrinin temsilini incelemek, onların kentsel peyzajlara yaptığı göndermeler üzerinden bir antik Roma şehri okuması yapmak, kentsel gerçekliğin edebi temsil üzerindeki belirleyici gücünü tespit etmek, aynı şekilde kentsel çevre ile edebi metinlerin arasındaki geniş ilişkiyi ortaya koymak, bu şairlerin yaşadıkları dönemlerdeki antik kentsel mekân ve yapılara daha geniş bir perspektiften bakmayı sağlayacaktır. Bu amaçla çalışma ayrı dönemlerde yaşamış ve yaşadıkları Roma’yı tasvir etmiş hiciv şairleri olan Quintus Horatius Flaccus (M.Ö. 65- M.Ö. 8) ve Marcus Valerius Martialis (40-102?)’in edebi üretimlerine odaklanmaktadır. Horatius ve Martialis’in şiirlerini edebî analiz ile kentsel tarih perspektifini birleştiren karşılaştırmalı bir yöntemle inceleyerek, Roma’nın şehir yönetiminde düzen–ölçülülük idealleri ile kozmopolit ve kaotik gerçekliklerin iç içe geçtiğini ortaya koymaktadır. Horatius’un düzen ve ölçülülüğü öne çıkaran mesafeli Roma tasavvuru ile Martialis’in karmaşayı, çeşitliliği ve kozmopolitliği resmeden içerden bakışı, antik kentin şehir yönetiminde idealler ile gerçeklik arasındaki gerilimi gözler önüne sermektedir.